HEADLINE, POLÍTIKA
Deputadu sira iha uma fukun Parlamentu Nasionál halo aprovasaun ba lei ne'ebé aprezenta husi Governu. Imajen dokumentasaun TATOLI
DILI, 22 Setembru 2025 (TATOLI)-Parlamentu Nasionál (PN), iha reuniaun plenária, aprova proposta rezolusaun ratifika Adezaun Repúblika Demokrátika Timor-Leste ba Karta Asosiasaun Nasaun Sudeste Aziátiku (ASEAN, siglá inglés).
Deputadu sira halo aprovasaun ho votu a favór 48, kontra nary abstensaun 0.
Tuir espozisaun motivu proposta rezolusaun númeru 20/VI(2a), aprova Adezaun Repúblika Demokrátika Timor-Leste ba Karta ASEAN. Konsidera dezde restaurasaun país nia indepedénsia, Timor-Leste afirma forma konsistente ninia kompromisu ho prinsípiu multilateralizmu, solidariedade rejionál nary konvivénsia pasífika entre povu.
Konta ho importánsia estratéjika adezaun ba ASEAN hanesan espresaun vontade polítika Timor-Leste integra plenamente iha ninia rejiaun jeográfika nary reforsa lasu kooperasaun ho ninia viziñu Sudeste Aziátiku.
Reafirma Karta ASEAN, adota iha Singapura 20 Novembru 2007, reprezenta valór nary aspirasaun komún povu Sudeste Aziátiku a favór pás, estabilidade, progresu ekonómiku nary protesaun direitu fundamentál.
Konsidera adezaun formál ba Karta ASEAN permite Timor-Leste ezerse plenamente direitu nary asume responsabilidade hanesan membru plenu direitu organizasaun, asegura ninia partisipasaun ativa iha órgaun rejionál nary kontribui hodi aprofundamentu kooperasaun nary integrasaun iha Sudeste Aziátiku.
Konsidera mós prosesu la’o hela ba adezaun Timor-Leste hanesan membru plenu direitu iha ASEAN, prevista formalmente iha loron 26 fulan-Outubru 2025, nune’e ratifikasaun ne’e ho karáter urjénsia.
Parlamentu rezolve, liuhusi proposta Governu tuir temi alínea f) iha númeru 3 artigu 95 Konstituisaun ratifika adezaun país nian ba Karta ASEAN.
Deputada relatora, Sancha Tilman, halo leitura ba relatóriu nary pareser Komisaun B ba Asuntu Negósiu Estranjeiru, Defeza nary Seguransa, ne’ebé manifesta pareser favoravel aprovasaun Karta ASEAN. Komisaun konsidera proposta rezolusaun ne’e tuir rekizitu konstituisionál, legál nary rejimentál.
“No espresa ninia apoiu ba Governu asina korrespondénsia Deklarasaun Admisaun. Inisiativa ne’e aprezenta justifika nary iha konformidade ho interese nasionál ba polítika esterna nary integrasaun rejionál”, dehan.
Pareser Komisaun espresa ninia apoiu polítiku ba Governu hodi prosede, lori naran Estadu, asinatura Deklarasaun Admisaun, prevista iha 26 Outubru 2025.
Vise-Ministra ba Asuntu ASEAN, Milena Rangel, hateten ida-ne’e to’o ona faze finál ba implementasaun roteiru ne’ebé iha, tanba Karta ne’e presiza ratifika antes sai membru plenu, tanba Karta ne’e hanesan Konstituisaun ASEAN nian.
Jornalista: Nelson de Sousa
Editora: Maria Auxiliadora
.png)
5 months ago
3










/data/photo/2025/08/25/68abe52811277.jpeg)



