Ekipa task force kada postu administrativu halo operasaun asu la’o livre

KOVALIMA, HEADLINE, MUNISÍPIU, SAÚDE

Asu Rabies. Imajen Ilustrasaun

KOVALIMA, 15 Setembru 2025 (TATOLI) – Autoridade Kovalima forma ona ekipa task force, iha kada postu administrativu sira ne’ebé pertense ba munisípiu Kovalima hodi halo operasaun asu  la’o livre tanba moras raiva perigoza ba ema-nia vida.

“ Ha’u fó-sai ona sirkulár atu kesi nary vasina asu, tanba sidadaun Kovalima ne’ebé mate  vírus raiva hamutuk  ema na’in-sia nary tuir dadus asu ne’ebé tata sidadaun iha Kovalima hamutuk 400 ona, maibé  ita menus rekursu umanu, ekipamentu oinsá kesi asu nary busa,* Prezidente autoridade munisípiu Kovalima, Miguel Armada Cardoso, informa ba TATOLI, iha Kovalima.

Kona-ba microorganism raiva, Autoridade Kovalima partilla ona informasaun ba iha postu administrativu idak-idak.

Durante ne’e ekipa Task Force husi  postu administrativu Zumalai mak foin halo operasaun ba animál ekipa task-force postu sira seluk seidauk halo operasaun

Razaun ekipa Task-Force postu sira seluk, la halo operasaun asu nary busa la’o livre,  lidér kovalima la hatene, tanba la pasa informasaun ba Prezidente Autoridade Kovalima.

“Ita partilla ona informasaun iha postu administrativu idak-idak, maibé postu administrativu Zumalai mak ekipa Task Force halo operasaun ba animál, postu neen seluk la hala’o razaun tanba saida ha’u la hatene, tanba la relata informasaun ba PAM, maibé ita foti ona desizaun” nia dehan.

Autoridade Kovalima ne’e, fó-sai ona  sirkulár nary despaixu ba iha postu administrativu idak-idak atu  implementa iha suku nary aldeia, katak tenke kesi asu nary busa bainhira husik livre asu tata bele fó moras ho naran microorganism raiva.

Moras Rabies

Moras Rabies nu’udar infesaun  microorganism kakutak ho sistem saraf . Virus rabies ne’e jeralmente hada’et ba ema liuhosi animál sira tata ema bainhira la kura lalais maka rabies bele oho ema.

Kauza hosi Rabies

Animál prinsipál sai hanesan transmisór Asu,aleinde asu animál seluk ne’ebé lori transmite microorganism rabies ba ema ne’e mak niki ,busa nary Makaku. Virus rabies transmite liuhosi sira nia kabeen, tata ema ka hosi rakut ema ne’ebé afeita ba moras rabies, animál ne’ebé transmite jeralmente animál fuik nary animál hakiak sira-ne’ebé nunka hetan vasinasaun kona-ba rabies.

Sintoma Rabies

síntoma rabies mosu ho variasaun oinoin, entre loron lima to’o tinan-ida, maibé síntoma moras rabies ne’e jeralmente mosu iha loron 30 to’o loron 90 hafoin ema-ne’ebé hetan moras ne’e antes ne’e asu tata ne’ebé hetan infesaun ona.

Síntoma Rabies bele mosu lalais  bainhira asu tata fatin besik liu kakutak, ezemplu asu tata iha hirus matan, iha kakorok ka asu tata iha ulun.

Síntoma Rabies ne’ebé sente iha inísiu ne’e mak hanesan isin-manas, bee-doko liman-ain, ulun moras, kolen lalais nary nia la iha gostu atu haan.

Komplikasaun Rabies  

Rabies moras ida-ne’ebé perigu liu, bainhira mosu ona síntoma signifika microorganism rabies tama ona kakutak nary kakuta hetan ona infesaun nary halo pasiente nia kondisaun isin tuun lalais de’it. Nia impaktu ema-ne’ebé hetan moras sei hetan oioin hanesan iis laiha, agonia, fuan labook-an nary mate.

Fó hanoin fali katak, iha loron 14 Agostu ne’e , ekipa Task Force husi postu administrativu Zumalai, munisípiu kovalima,  mak konsege  hala’o  operasaun ba  komunidade nia  animál asu ne’ebe  la’o livre iha publiku.

Jornalista: Celestina Teles

Editór: Evaristo Soares Martins