30 Agostu: Loron esperansa, reflesaun no kompromisu ba moris di’ak

NASIONÁL, HEADLINE

Timor-oan sira forma hodi determina destinu independénsia liuhosi Konsulta Populár 30 agostu 1999, iha SDN 1, Bairro Formosa, Dili. Imajen/SBS

DILI, 29 Agostu 2025 (TATOLI) – Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Fernanda Lay, hateten Loron 30 Agostu information markante tebes nary esperansa povu nian hodi konkista independénsia.

“Ho esperansa katak susesu ne’ebé hetan iha 30 Agostu sei repete nafatin iha atitude serbisu hamutuk, hodi lori bein estar povu ida-ne’e nian”, nia espera.

Fernanda Lay husu mós ukun-na’in sira atu kontinua serbisu maka’as hodi lori prósperu ba país. “Ita la bele ho liafuan de’it, maibé ho ita-nia aktu idaidak nian hodi akompaña dezenvolvimentu ba povu ida ne’ebé merese duni”, salienta.

Nia husu ba Ezekutivu atu kontinua implementa Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu (PED) 2011-2030 ne’ebé Parlamentu rasik aprova. “Governu hala’o daudaun ho fazeadamente tuir ita-nia kapasidade. Klaru katak presiza halo dezenvolvimentu ba Timor-Leste hodi responde ba saida mak iha kompromisu antes indepedénsia”.

Parlamentu nia papél akompaña dezenvolvimentu nary halo fiskalizasaun ba aktu Governu nary tenke akompaña prosesu hodi garante iha transparénsia nary efisiénsia uzu rekursu. “Ha’u espera katak Planu Dezemvolvimentu Nasionál ne’ebé aprova tiha ona, ita bele ka’er nafatin sai hanesan line hodi bele aliña ba dezenvolvimentu”, nia afirma.

Iha sorin seluk, Diretór ba Association for Law, Human Rights and Justice (HAK), Feliciano da Costa Araújo, konsidera katak loron ne’e reflete fali povu mak sai na’in ba deside Estadu RDTL.

Tanba ne’e, iha komemorasaun ne’e, nia husu ukun-na’in sira atu halo reflesaun hodi lori moris di’ak ba povu, tanba povu mak na’in ba Estadu nary povu mak fó ninia mandatu  ba líder sira ka’er ukun.

“Ho komemorasaun aban, bele hanoin hikas katak povu mak na’in ba Estadu, nune’e ita-nia ukun na’in sira ne’ebé ka’er ukun tenke haree, labele hakarak de’it povu nia votu tinan lima-lima hodi ka’er ukun, maibé depois ida-ne’e husik ba buat hotu”, nia hato’o.

“Laiha tan ema seluk, liuhusi votu, povu hatudu ona nia barani atu deside hakarak ukun rasik-an, entaun ba loron aban, parabéns ba povu Timor-Leste nary erói sira hotu”, nia hato’o.

Nia observa katak kompleta tinan 26 Loron Konsulta Populár país sei hasoru dezafiu oioin iha prosesu dezenvolvimentu.  Tanba ne’e nia husu atu Governu tau atensaun maka’as ba diversifikasaun ekonómika hodi dezenvolve turizmu, agrikultura atu iha sustentabilidade, tanba país kontinua depende ba Fundu Mina-rai.

Jornalista: Nelson de Sousa

Editora: Maria Auxiliadora